Бюджэт Беларусі 2018: трэнды і цікавінкі

На што варта звярнуць увагу ў галоўным фінансавым дакуменце краіны.
Зміцер Лысюк· 8 Студзеня
Бюджэт Беларусі 2018: трэнды і цікавінкі

У канцы снежня ў Беларусі быў прыняты рэспубліканскі бюджэт на 2018 год. Яго памер склаў $ 10 млрд. А гэта больш за папярэдні амаль на 20 %. Характэрна, што ў чарговы раз бюджэт складзены з прафіцытам ($ 370 млн).

Гэта даволі рэдкая з’ява.

Звычайна ў свеце бюджэты краінаў з’яўляюцца дэфіцытнымі. Аднак улады Беларусі ўзялі за правіла фармаваць кожны год прафіцытны бюджэт, дзе памер прафіцыту наўпрост залежыць ад нафтавых прыбыткаў і накіроўваецца перадусім на пагашэнне беларускага доўгу.

Рэвалюцыйным бюджэт 2018 назваць нельга. Аднак некаторыя назіранні могуць быць цікавымі.

Нацыянальная абарона

Выдаткі на нацыянальную абарону ў 2018 годзе нязначна павялічыліся ў параўнанні з папярэднім годам – ​​$ 550 млн супраць $ 475 млн.

Варта прызнаць, што памер бюджэту даволі сціплы.

Аднак з-за складанай эканамічнай сітуацыі дзяржаве складана вылучаць больш сродкаў на вайсковыя патрэбы.

Запланаваных выдаткаў ледзь хопіць на ўтрыманне арміі, не кажучы ўжо пра мадэрнізацыю і пераўзбраенне. Напрыклад, сродкаў, прадугледжаных у бюджэце, хопіць на 11 з 12 самалётаў СУ-30СМ, якія краіна плануе набыць у Расіі. Альбо на адзін дывізіён зенітна-ракетных сістэм С-400.

Для параўнання, нашыя суседзі выдаткоўваюць на вайсковыя патрэбы значна больш. Калі з Расіяй ($ 46 млрд), Украінай ($ 3,07 млрд) і Польшчай ($ 11,6 млрд) усё зразумела, то выдаткі Літвы ($ 1 млрд) і Латвіі ($ 0,68 млрд) на нацыянальную абарону прымушаюць задумацца пра стан рэчаў у Беларусі.

 

Infogram

Адукацыя

Аб праблемах у беларускай адукацыі напісана шмат. І зразумела, што без сістэмных зменаў тут не абысціся. У тым ліку гэта датычыцца і фінансавых уліванняў.

Кансалідаваны бюджэт краіны (рэспубліканскі, абласныя і Мінска) у 2018 годзе прадугледжвае выдаткі на адукацыю блізу $ 1,2-1,3 млрд (2,5 % ВУП). Гэта значна ніжэй за сярэднія выдаткі на адукацыю ў краінах Еўрасаюза (4,9 % ВУП). І гэта пры тым, што ВУП Беларусі сур’ёзна прасеў за апошнія некалькі гадоў і далёкі ад паказнікаў заможных гадоў.

Нават Украіна, якая знаходзіцца ў вельмі няпростай сітуацыі, у наступным годзе плануе вылучыць на адукацыю каля $ 7 млрд (7,8 % ВУП).

 

Infogram

На вышэйшую адукацыю і навучанне пасля ВНУ ў 2018 годзе ў Беларусі плануецца выдаткаваць $ 0,33 млрд. Для параўнання польскі бюджэт у наступным годзе прадугледжвае $ 4,71 млрд на вышэйшую адукацыю, што практычна ў 15 разоў больш. Супаставіўшы памеры краін, разумееш, наколькі Беларусь адстае ў гэтым пытанні ад заходняй суседкі.

Навука і інавацыі

Развіццё навукі і тэхналогіяў з’яўляецца ключавым фактарам развіцця краіны. І ўвесь прагрэсіўны свет надае гэтаму вялікую ўвагу.

Беларусь павінна прытрымлівацца гэтага трэнду, не толькі ствараючы спрыяльныя ўмовы для развіцця навуковай дзейнасці і распрацовак у краіне, але і актыўна ўдзельнічаючы ў гэтым працэсе, у тым ліку фінансава.

Бюджэт 2018 прадугледжвае на навукова-тэхнічную і інавацыйную дзейнасць $ 125 млн, што складае мізэрныя 0,25 % ад ВУП краіны. Дарэчы ў 2016 годзе на ўсе навуковыя даследаванні і распрацоўкі (дзяржаўнымі і недзяржаўнымі структурамі) у Беларусі было выдаткавана 0,5 % ВУП краіны.

Для параўнання, у сярэднім у краінах ЕС на падобныя мэты траціцца каля 2 % ВУП у год, у Кітаі 2,1 %, у ЗША 2,7 %, у Японіі 3 %. У суседняй Літве лічба адносна сціплая – 1% ад ВУП краіны.

Аднак нават гэтая сума ў доларавым эквіваленце ($ 420 млн) пераўзыходзіць аналагічныя выдаткі Беларусі.

 

І трошкі аб дармаедстве

Калі разглядаць пытанне сацыяльнага ўтрыманства з пункту гледжання бюджэту краіны, то можна заўважыць, што беларускія дармаеды не зусім п’яўкі на дзяржаўным целе, як гэта падаюць улады. І тыя з іх, у каго ёсць грошы, нават вельмі нядрэнна спрыяюць напаўненню скарбу дзяржавы. Не праз падаходны падатак, а, напрыклад, праз падатак на дадатковую вартасць (ПДВ) і акцызы.

У Рэспубліканскім бюджэце 2018 года доля ПДВ і акцызаў складае прыкладна 50 % ($ 5 млрд) ад усіх бюджэтных паступленняў.

 

Infogram

Падаходны падатак фізічных асобаў ідзе ў рэгіянальныя бюджэты. Так, напрыклад, у бюджэце Брэсцкай вобласці 2017 года ён складаў прыкладна $ 75 млн. У той час як паступленні ад ПДВ у абласным бюджэце былі запланаваныя на ўзроўні $ 100 млн. У Віцебскай вобласці ПДВ ў 2,5 разы пераважыў падаходны падатак.

Натуральна, не ўся сума ад ПДВ прыпадае на долю фізічных асоб, аднак яна немалая.

Атрымліваецца, што доля падаходнага падатку з фізічных асобаў у бюджэце краіны адносна невялікая. І, скажам, маючы неафіцыйны прыбытак славутым памерам у $ 500, грамадзянін Беларусі праз ускосную выплату ПДВ і акцызаў, магчыма, папаўняе дзяржаўны скарб больш, чым афіцыйна працаўладкаваны з заробкам у $ 250.

Пры параўнанні бюджэтаў Беларусі розных гадоў кідаецца ў вочы тэндэнцыя змяншэння фінансавання сацыяльных сфераў і павелічэнне фінансавання сілавога блоку. Але калі б частка грошай з бюджэту сілавікоў пайшла на фінансаванне адукацыі і навукі, глядзіш, і будучыня краіны выглядала б значна больш аптымістычнай.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Зміцер Лысюк· 16 Ліпеня
“Прыярытэты партнёрства” і “20 вынікаў да 2020 года”. Што яны зменяць у дачыненнях з ЕС?
“Прыярытэты партнёрства” і “20 вынікаў да 2020 года”. Што яны зменяць у дачыненнях з ЕС?
Разбіраем два дакументы, якія сёння фармуюць парадак дня стасункаў Беларусі і Захаду.
Зміцер Лысюк· 7 Чэрвеня
Што рабіць з асуджанымі па артыкуле 328 пасля вызвалення
Што рабіць з асуджанымі па артыкуле 328 пасля вызвалення
Як вярнуцца да жыцця пасля турмы.
Вадзім Мажэйка· 22 Траўня
Тры прычыны, чаму беларуская навука жудасна старэе
Тры прычыны, чаму беларуская навука жудасна старэе
Асаблівасці айчыннай статыстыкі, жабрацкія заробкі і цяжкая савецкая спадчына.