Ці можа пуцін «зкрымаваць» Прыбалтыку?

Калі Захад пракаўтне анэксію Крыма, Крэмль можа разгарнуць падобны сцэнар агрэсіі ў дачыненні да Эстоніі і Латвіі.
Алесь Чарняковіч· 10 Красавіка 2014
Ці можа пуцін «зкрымаваць» Прыбалтыку?

Анэксіяй Крыма Пуцін сёння выпрабоўвае гатоўнасць заходняй супольнасці захоўваць пасляваенны парадак і міжнароднае права. Калі Брытанія і ЗША апынуцца нездольнымі абараніць Будапешцкі мемарандум, Расея можа ўзняць стаўкі і праверыць на Эстоніі і Латвіі пяты артыкул пагаднення НАТА. (Гэты артыкул забавязвае чальцоў альянсу да ўзаемнай дапамогі.)

Пытанне “дыскрымінацыі расейцаў і расейскай мовы” застаецца дамінантным у расейскім грамадска-палітычным дыскурсе што да Латвіі і Эстоніі. Варта прыгадаць хаця б скандалы вакол “Бронзавага жаўнера” 2006 года ў Эстоніі і рэферэндума пра статус расейскай мовы 2012 года ў Латвіі, ці нязменную рыторыку абвінавачванняў народаў гэтых краін у фашызме і неанацызме, якая сёння скіравалася таксама ў бок украінцаў.

Расея можа абгрунтаваць уведзенне войск у Латвію і Эстонію, як гэта было зроблена з Крымам – абарона этнічных расейцаў і расейскай мовы.

Згодна з апошнім перапісам насельніцтва Латвіі 2011 года, рускімі сябе лічаць 26.9 %, у той час як расейскую мову назвалі роднай 33.75 % жыхароў. Пуцін жорстка раскрытыкаваў вынікі моўнага рэферэндума 2012 году, заявіўшы, што да галасавання не былі дапушчаны 300.000 так званых “неграмадзян”, пераважную большасць з якіх складаюць расейцы. Тады ж прагучаў заклік Пуціна спрасціць працэдуру атрымання расейскіх пашпартоў жыхарамі Латвіі і Эстоніі.

Адсотак этнічных расейцаў у Эстоніі па апошніх дадзеных 2011 года складае 24.8 %, а расейскую мову вызнаюць роднай 29.6%. Пытанне стаўлення да расейцаў у Эстоніі зноў уздымалася прадстаўніком Расеі ў Радзе ААН пра правох чалавека недалей як у сакавіку гэтага года.

Наяўныя лічбы долі этнічных расейцаў і расейскамоўных па абедзвюх краінах даюць вельмі грунтоўны падмурак для разварочвання сцэнару “абароны народу і мовы”, асабліва ў кантэксце рыторыкі варожага ўспрыняцця Расеяй еўрапейскай і паўночнаатлантычнай інтэграцыі прыбалтыйскіх краін. Для параўнання, у Беларусі, дзе да Расеі больш прыязнае стаўленне і ў афіцыйным, і ў грамадскім дыскурсе, толькі 8.3% этнічных расейцаў.

Пад пагрозай інтэрвенцыі могуць апынуцца ў асаблівасці асобныя часткі краінаў. У некаторых регіёнах Латвіі адсотак расейцаў сягае да 45-55 % (Даугаўпілс, Разэкнэ, Рыга), 72.81 % у эстонскім павеце Іда-Віру і амаль 38 % у Таліне. Механізм у прыбалтыйскіх краінах можа быць абсалютна ідэнтычны украінскаму, дзе сапраўдных прыцясненняў расейцаў ці іх мовы не было і блізка, а сепаратысцкія настроі прэзентаваліся, як мэйнстрым, дзякуючы правакацыям і прапагандзе. Для гэтых мэтаў у Латвіі і Эстоніі Расея можа скарыстацца не толькі прыхільнымі рухамі і шматлікімі актывістамі, але і выразна прарасейскімі палітычнымі партыямі і бізнэсоўцамі.

Не варта забываць, што Пуцін лічыць расейскімі яшчэ і регіёны паўднёвага ўсходу Украіны, і пагроза ваеннага ўварвання расейскай арміі на гэтыя тэрыторыі застаецца высокай. Палітычныя амбіцыі Пуціна ўвайсці ў гісторыю як збіральнік расейскіх зямель, як трэці “Вялікі” пасля Пятра і Кацярыны, дыктуюць яго знешнепалітычныя крокі. Яднанне “самага вялікага ў свеце раз’яднанага народу” выразна праглядалася, як асноўная тэма ў яго прамове 18 сакавіка з нагоды анексіі Крыма.

На дасягненне мэты аб’яднання зямель і народа скіраваны флагманскі праект прэзыдэнта Пуціна вэрсіі 2.0 – Еўразійскі Саюз. Асноўнымі мэтавымі тэрыторыямі для інтэграцыі выглядаюць краіны былога СССР. Нейкія з гэтых краін выказваюць гатоўнасць далучыцца да інтэграцыі добраахвотна, для іншых выпрацоўваецца “крымскі сцэнар”, першае тэставанне якога адбылося ў Грузіі яшчэ ў 2008 годзе.

Калі Захад не зрэагуе на Крым сёння, расейская агрэсія заўтра можа скіравацца на яго тэрыторыю – Латвію і Эстонію.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Вадзім Мажэйка· 15 Ліпеня
Саюзная дэзынтэграцыя. Як Масква ўласнаруч адштурхоўвае Мінск
Саюзная дэзынтэграцыя. Як Масква ўласнаруч адштурхоўвае Мінск
Апаненты Аляксандра Лукашэнкі заўсёды казалі пра небяспеку распачатай ім інтэграцыі з Расіяй. Але дапамога прыйшла адкуль не чакалі: апошнім часам Расія робіць усё, каб дэзынтэграваць нашыя краіны.
Марк Леанард (пераклад Еўрапейскай рады па міжнародных дачыненнях) · 7 Траўня
Зіма блізка ў Еўрапейскім Саюзе?
Зіма блізка ў Еўрапейскім Саюзе?
Шматлікія назіральнікі чакаюць вялікае супрацьстаянне паміж сіламі «адкрытых» і «закрытых» грамадстваў на выбарах у Еўрапейскі парламент у траўні, дзе на коне – будучыня ЕС. Яны не дарма баяцца, але прычына страху памылковая.
Што там у Амерыцы, ЗеEnd, Адэса і Чарнобыльскі шлях
Што там у Амерыцы, ЗеEnd, Адэса і Чарнобыльскі шлях
Чым Адэса нагадвае Віцебск 1995-га, чаму Джо Байдэну варта быць геем і чаму Дудзь самы адэкватны расеец – новы выпуск ідэйнага падкаста.