“Прыярытэты партнёрства” і “20 вынікаў да 2020 года”. Што яны зменяць у дачыненнях з ЕС?

Разбіраем два дакументы, якія сёння фармуюць парадак дня стасункаў Беларусі і Захаду.
Зміцер Лысюк· 16 Ліпеня 2018
“Прыярытэты партнёрства” і “20 вынікаў да 2020 года”. Што яны зменяць у дачыненнях з ЕС?

У апошнія гады ёсць адчуванне, што дачыненні паміж Беларуссю і Еўрапейскім Саюзам дынамічна развіваюцца, маўляў, прасоўваецца сектаральная супраца, калі на еўрапейскія грошы фінансуюцца праекты ў сферы эканомікі, энергетыкі, транспарту, навакольнага асяроддзя, аховы здароўя і гэтак далей.

Гэта праўда, але ёсць і іншая праўда.

Беларусь застаецца хіба на апошнім месцы ў Еўропе, калі глядзець на ўзровень і глыбіню дачыненняў з Еўрасаюзам.

Горш, магчыма, толькі ў Расіі, але ў яе праблемы іншага парадку.

У нас дагэтуль адсутнічае базавы дакумент, які б фармальна вызначаў адносіны паміж партнёрамі. Перакладаючы на мову нашых чыноўнікаў,  дагэтуль няма дакумента, які даваў бы больш магчымасцяў Беларусі, каб карыстацца еўрапейскімі грашамі, і ў некалькі разоў павялічыў бы памер еўрапейскай дапамогі, як гэта было з іншымі краінамі рэгіёна.

Цяпер дачыненні паміж Беларуссю і ЕС грунтуюцца на дамове з часоў СССР, падпісанай у далёкім 1989-ым годзе. Дакумент, мякка кажучы, архаічны. У ім, напрыклад, згадваецца стварэнне супольных органаў, у склад якіх бы ўваходзілі прадстаўнікі Еўрапейскай Супольнасці і СССР.

Паводле дакумента, супольная камісія мае збірацца штогод па чарзе ў Маскве і Бруселі.

Аднак, апошнім часам і тут бачныя невялікія зрухі – ідзе праца над комплекснымі дакументамі, якія маюць вызначыць прыярытэты супрацы цягам найбліжэйшых некалькіх гадоў. Пры ўдзеле Беларусі з’явіўся дакумент “20 вынікаў да 2020 года”. Па словах палітыкаў, у недалёкай будучыні Беларусь і ЕС рыхтуюцца да падпісання “Прыярытэтаў партнёрства”.

“Прыярытэты партнёрства”

Падчас свайго нядаўняга візіту ў Мінск еўракамісар Ёханес Хан запэўніў, што пагадненне аб прыярытэтах партнёрства на бліжэйшыя некалькі год будзе падпісана зусім хутка. Калі гэта нарэшце адбудзецца, то паміж Беларуссю і Еўрасаюзам з’явіцца фармальны дакумент, які б рэгуляваў іх дачыненні, хоць і ў абмежаваным варыянце.

У параўнанні з базавым пагадненнем, якое з ЕС маюць усе краіны “Усходняга партнёрства”, акрамя Беларусі, “Прыярытэты партнёрства” грунтуюцца на меншай колькасці пытанняў. У выпадку Арменіі, напрыклад, дакумент складаецца ўсяго з 10 старонак тэксту ў параўнанні з 359 старонкамі пагаднення аб пашыраным партнёрстве, падпісаным краінай з ЕС у 2017-ым.

“Прыярытэты партнёрства” – проста дарожная карта, якая робіць акцэнт на найбольш важных сферах супрацы цягам найбліжэйшых некалькіх гадоў.

Дакумент будзе факусавацца на чатырох прыярытэтах, узгодненых краінамі-ўдзельніцамі “Усходняга партнёрства” на саміце ў 2015-ым: умацаванне інстытутаў і здаровае кіраванне; эканамічнае развіццё; даступнасць, энергетыка, навакольнае асяроддзе і клімат; мабільнасць і кантакты паміж людзьмі. Частка гэтых пытанняў застаецца даволі далікатнай для абодвух бакоў.

Падобны дакумент, падпісаны паміж ЕС і Арменіяй у гэтым годзе, таксама датычыў тых жа самых прыярытэтаў. У ім закранаюцца пытанні правоў чалавека, развіцця грамадзянскай супольнасці і вяршэнства права. Таксама там згадваецца выбарчая рэформа па стандартах АБСЕ.

Відавочна, што ў сітуацыі з Беларуссю, ЕС таксама хоча закрануць гэтыя пытанні.

Па чутках, яшчэ адным каменем спатыкнення, які перашкаджае падпісанню дакумента, з’яўляецца адсутнасць кансэнсусу ў ЕС у пытанні будаўніцтва АЭС у Астраўцы.

Таму не варта быць занадта аптымістычнымі. У снежні 2017-га намеснік міністра замежных спраў запэўніваў, што “Прыярытэты партнёрства” могуць быць падпісаныя ў першай палове 2018-га года. Час ідзе, аднак воз і цяпер там. Мабыць таму ўлады Беларусі пачалі больш маўчаць і не выказвацца наконт тэрмінаў.

“20 вынікаў да 2020 года”

Гэты дакумент быў распрацаваны Еўрапейскім Саюзам з удзелам усіх шасці краінаў “Усходняга партнёрства” ў 2016-ым годзе, а затым у 2017-ым.  Ён складаецца з 20 задачаў са сферы палітыкі, эканомікі, адукацыі, навакольнага асяроддзя і гэтак далей. Гэтыя задачы ў сваю чаргу дзеляцца яшчэ на некалькі падзадачаў і маюць быць дасягнутыя краінамі рэгіёна да 2020-га года.

Некаторыя мэты, такія як умацаванне патэнцыялу НДА або прагрэс у Балонскім працэсе, з’яўляюцца даволі размытымі. Іншыя – больш канкрэтныя. Напрыклад, да 2020-га года прынамсі 10 000 дадатковых малых і сярэдніх прадпрыемстваў рэгіёна павінны атрымаць фінансавую дапамогу на сваю дзейнасць. Лічбы ў дакуменце не прывязаныя да пэўных краінаў, што падчас падвядзення вынікаў дае магчымасць некаторых маніпуляцыяў.

У дакуменце практычна не згадваюцца краіны, у якіх павінны быць рэалізаваны тыя альбо іншыя мэты.

Нягледзячы на ​​адсутнасць прамой інфармацыі пра Беларусь, на падставе дакумента можна адсачыць, якія змены ў краіне могуць адбыцца. Напрыклад, вядома, што чатыры краіны да 2020-га года пагадзіліся распрацаваць і рэалізаваць сістэму дэкларавання актываў і пазбягання канфлікту інтарэсаў для афіцыйных асобаў, а таксама стварыць незалежныя антыкарупцыйныя органы. А пяць краінаў пагадзіліся стварыць незалежныя нацыянальныя рэгулятары ў сферы электроннай камунікацыі.

Цікавыя звесткі можна атрымаць з аналізу вынікаў, якія павінны быць дасягнутыя да 2020-га ўсімі краінамі.

Усе шэсць краінаў маюць падпісаць з ЕС пагадненне аб агульнай авіяцыйнай прасторы; прыняць антыдыскрымінацыйнае заканадаўства; стварыць спецыяльнае агенцтва па падтрымцы малога і сярэдняга бізнесу; у адпаведнасці з правіламі ЕС сфармуляваць і рэалізаваць нацыянальныя лічбавыя стратэгіі; заснаваць упраўленне па аднаўленні і кіраванні актывамі; стварыць інавацыйны кластар; зрабіць цалкам працоўнай нацыянальную групу рэагавання на надзвычайныя сітуацыі ў камп’ютарнай сферы.

Нават на падставе даволі абмежаванай інфармацыі бачна, што прыярытэтам уладаў Беларусі застаецца эканоміка, а не павелічэнне свабоды ў грамадстве.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Зміцер Лысюк· 17 Жніўня
Ці патрэбныя Беларусі інвестыцыі любым коштам?
Ці патрэбныя Беларусі інвестыцыі любым коштам?
Як будаўніцтва шкодных вытворчасцяў ператвараецца ў палітычную праблему. 
Рыгор Астапеня· 3 Жніўня
Ніякай драмы! Тлумачым кожны беларуска-расійскі канфлікт
Ніякай драмы! Тлумачым кожны беларуска-расійскі канфлікт
Тры рэчы, якія варта ведаць пра дачыненні паміж Мінскам і Масквой.
Павел Зерка (Еўрапейская рада па міжнародных дачыненнях) · 30 Ліпеня
Сем выклікаў для Урсулы фон дэр Ляен
Сем выклікаў для Урсулы фон дэр Ляен
Перад Урсулай фон дэр Ляен стаяць сем асноўных выклікаў. Ёй трэба вынайсці магічную формулу, каб сабраць палітычныя пазлы Еўрапейскага саюза.