Медыцына ў Беларусі: няблага, але можна лепш

Некалькі ідэй, як можна ўдасканаліць сістэму аховы здароў’я ў краіне.
Зміцер Лысюк· 11 Траўня
Медыцына ў Беларусі: няблага, але можна лепш

Нельга сказаць, што ў беларускай медыцыне ўсё кепска. У краіне робяцца складаныя аперацыі, а ўзровень дзіцячай смяротнасці даволі нізкі, што дазваляе краіне знаходзіцца ў топ-20 адпаведнага сусветнага рэйтынгу. Па колькасці лекараў на душу насельніцтва краіна наагул належыць да сусветных лідараў.

У той жа час у параўнанні з іншымі краінамі сярэдняя працягласць жыцця ў Беларусі адносна невысокая. Паводле гэтага паказніка нашая краіна знаходзіцца ў другой сотні сусветнага рэйтынгу. Таксама па прычыне слабага фінансавання існуе праблема набыцця новага абсталявання і рамонту больніцаў. Беларуская сістэма аховы здароўя ўжо цягам доўгага часу сур’ёзна не рэфармавалася. За шмат гадоў назапасілася мноства праблемаў, якія патрабуюць вырашэння.

Стварэнне адзінай электроннай сістэмы аховы здароўя eHealth

ІТ-бум у краіне павінен распаўсюджвацца на іншыя сферы. Для большай эфектыўнасці сістэмы аховы здароўя, для зручнасці і павышэння якасці паслуг неабходна ўкараняць адзіную электронную сістэму eHealth, дзе будуць зарэгістраваныя ўсе адпаведныя ўстановы, лекары і пацыенты краіны.

eHealth дазволіць стварыць адзіную электронную медыцынскую карту, што дапаможа як у дыягностыцы, так і ў адміністраванні паслугамі. Напрыклад, падчас наведвання лекара ў іншым горадзе неабавязкова будзе мець медыцынскую карту на руках.

Лекару будзе дастаткова спраўдзіць у электроннай сістэме гісторыю хваробаў і іншую неабходную інфармацыю пра пацыента.

Эстонія з’яўляецца выдатным прыкладам рэалізацыі гэтай ідэі, дзе 95 % інфармацыі сістэмы аховы здароўя пераведзена ў лічбавы фармат, а 99 % рэцэптаў выпісваецца ў электроннай форме.

Вядома, Беларусь сёння – не цёмны лес. І ў больніцах ёсць камп’ютары, інтэрнэт і свае электронныя сістэмы, для знаходзіцца адпаведная інфармацыя.

Але, па сутнасці, медыцынскія ўстановы з’яўляюцца лакальнымі сеткамі, не звязанымі паміж сабой.

Ды і насамрэч працы з паперамі там сёння па-ранейшаму шмат.

Матывацыя для лекараў  

У рэформе аховы здароўя, якая праводзіцца ва Украіне, асаблівай увагі заслугоўвае намер нашых паўднёвых суседзяў адмовіцца ад тэрытарыяльнай прыналежнасці лекараў. Так, рэформа адмяняе паняцце “ўчастковы лекар”. У выніку кожны ўкраінец будзе мець магчымасць выбраць лекара самастойна. За кожнага пацыента лекар будзе атрымліваць ад дзяржавы пэўную суму ў год.

Такім чынам зарплата лекара не будзе фіксаванай, а будзе залежаць ад колькасці пацыентаў.

Тым самым лекары будуць матывавацца рабіць сваю справу як мага лепей, каб утрымаць пацыентаў.

Абмен вопытам і павышэнне кваліфікацыі

У 2016 годзе экс-міністр аховы здароўя Васіль Жарко казаў, што для Беларусі важны абмен вопытам з краінамі ЕАЭС. Дзіўна, чаму спадар Жарко рабіў націск менавіта на краіны гэтага рэгіёна. Наўрад ці якасць медыцыны ў Расіі, Арменіі ці Казахстане пераўзыходзіць беларускую.

Больш важна глядзець у бок развітых краінаў, дзе ўзровень медыцыны і тэхналогіяў значна вышэйшы.

А таксама варта інтэгравацца ў сусветныя праграмы ў галіне медыцыны. Напрыклад, у Міжнародную федэрацыю асацыяцый студэнтаў медыцыны IFMSA, якая з’яўляецца адной з найстарэйшых і найбуйнейшых студэнцкіх арганізацыяў. У яе склад уваходзяць 1,3 млн навучэнцаў медыцынскіх факультэтаў з больш чым 100 краінаў свету. У межах IFMSA студэнты могуць абменьвацца досведам і ездзіць на стажыроўкі па ўсім свеце. На жаль, Беларусі ў гэтай арганізацыі няма, і гэта не адзіны прыклад.

Для павышэння якасці медыцыны важным з’яўляецца інтэнсіфікацыя кантактаў з краінамі, дзе ўзровень медыцыны вышэйшы, а таксама інтэграцыя ў розныя міжнародныя праграмы. Беларускія медыкі павінны мець магчымасць ездзіць на стажыроўкі, семінары і карыстацца іншымі магчымасцямі для прафесійнага росту. І дзяржава павінна да гэтага заахвочваць, а не чыніць перашкоды, як гэта было ў сітуацыі з вядомым дзіцячым лекарам Андрэем Вітушкам, якому па невядомых прычынах улады доўгі час не дазвалялі паехаць на стажыроўку па праграме ЕС MOST.

Грошы і іх эфектыўнасць

На ахову здароўя ў Беларусі ў 2018-ым годзе плануецца выдаць каля 4 % ВУП. Для параўнання, у ЕС на гэтыя патрэбы ў сярэднім выдаткоўваецца 7 % ВУП у год.

Слабое фінансаванне вядзе да невысокіх заробкаў і недахопу элементарных рэчаў, напрыклад, у больніцах бракуе новага абсталявання, неабходнага для дыягностыкі і лячэння.

Асабліва востра стаіць пытанне ў рэгіёнах, якія ў параўнанні з Мінскам і абласнымі цэнтрамі фінансуюцца даволі сціпла.

Заробкі – не менш важнае пытанне. Сёння суровая рэальнасць гэткая, што дзеля таго, каб выжыць і больш зарабляць, той, хто працуе ў сістэме аховы здароўя, бярэ дадатковую нагрузку і (альбо) працуе на некалькіх працах. Гэта адбіваецца на якасці аказаных паслуг, псіхалагічным стане медыцынскага персаналу, вядзе да прафесійнага выгарання, а таксама часта заканчваецца пошукам лепшай долі за мяжой альбо ў іншай сферы.

Для вырашэння праблемы патрэбна павышэнне заробкаў. У цэлым па краіне ў сакавіку 2018-га года сярэдні заробак для працаўнікоў медыцынскай сферы склаў 719,2 рубля. Пры гэтым варта прызнаць, што лекары атрымліваюць заробак большы за сярэдні па краіне – 1121,1 рубля. Заробак жа медперсаналу сярэдняга звяна быў у сакавіку 711,4 рубля.

Пытанне, дзе знайсці грошы, заўсёды актуальнае. Але пры жаданні варыянты заўсёды знойдуцца. Напрыклад, калі ў разумных межах паменшыць колькасць бальнічных ложкаў на душу насельніцтва ў краіне (па іх колькасці Беларусь адна з першых у свеце, што з’ядае львіную долю бюджэту), можна было б вызваліць немалую частку сродкаў, якія маглі б пайсці на павышэнне заробкаў, лекі і іншыя патрэбы.

Аднак, аднаго павелічэння фінансавання замала. Важнай з’яўляецца эфектыўнасць выдаткаў.

Напрыклад, сістэма закупак у медыцыне даволі карумпаваная і непразрыстая. Гэта пацвярджаюць рэгулярныя крымінальныя справы, заведзеныя ў адносінах да службовых асобаў і бізнесменаў.

Для таго, каб грошы выдаткоўваліся лепш, трэба сапраўды сесці і падумаць, як вырашыць гэтую праблему. Разам з павелічэннем фінансавання гэта дазволіць беларускай медыцыне стаць куды больш якаснай.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Зміцер Лысюк· 7 Чэрвеня
Што рабіць з асуджанымі па артыкуле 328 пасля вызвалення
Што рабіць з асуджанымі па артыкуле 328 пасля вызвалення
Як вярнуцца да жыцця пасля турмы.
Тарас Тарналіцкі · 31 Траўня
Сем рэформаў, якія могуць адрадзіць айчыннае кіно
Сем рэформаў, якія могуць адрадзіць айчыннае кіно
Стварэнне прыстойнай кінаіндустрыі насамрэч куды прасцейшае, чым можа здавацца.
Алесь Аляхновіч· 27 Красавіка
Ці жыццё стане горшым, калі пачнуцца рэформы?
Ці жыццё стане горшым, калі пачнуцца рэформы?
Расказваем, чаго варта чакаць на пачатку трансфармацыі.