Гэта проста бізнес. Як насамрэч выглядае беларускі гандаль зброяй

У беларускім экспарце зброі ідэалогія мае маргінальнае значэнне, у здзелках пераважае эканамічны прагматызм.
Рыгор Астапеня· 19 Кастрычніка 2015
Гэта проста бізнес. Як насамрэч выглядае беларускі гандаль зброяй

28-га верасня Аляксандр Лукашэнка даў адлуп ЗША на Генеральнай асамблеі ААН у фірмовым стылі з 90-ых: “Навошта Вы рванулі ў Сірыю? Навошта забіваеце людзей, зрынаеце дзейснага прэзідэнта?”. Усё было б як звычайна, калі б не факт, што за 11 дзён да гэтага амерыканскі сайт BuzzFeed апублікаваў расследаванне, паводле якога Злучаныя Штаты набылі ў Беларусі супрацьтанкавыя ракеты для сірыйскіх паўстанцаў.

Насамрэч, сірыйскія паўстанцы “забіваюць людзей і зрынаюць дзейснага прэзідэнта” з дапамогай беларускай зброі.

Згодна з расследаваннем, Пентагон патраціў некалькі мільёнаў долараў на пакупку 700 супрацьтанкавых ракетаў, а сама здзелка адбылася праз малавядомую пасярэдніцкую кампанію, бо ЗША афіцыйна не могуць набываць зброю ў Беларусі.

На жаль, здзелка прыцягнула мала публічнай увагі. Звычайна беларускія медыі прысвячаюць куды больш месца для такога кшталту гешэфтаў, але гэтым разам большасць беларускіх СМІ спазнілася на некалькі дзён з перадрукам матэрыялу альбо наагул праігнаравалі навіну.

Расследаванне BuzzFeed значна адрозніваецца ад таго, што звычайна пішуць пра беларускі гандаль зброяй.

Па-першае, праўдападобнасць здзелкі вельмі высокая. Матэрыял утрымлівае пацверджанні здзелкі ад некалькіх асобаў, ды і амерыканскі закон абмяжоўвае магчымасці высоўваць такія абвінавачванні без адпаведных падставаў.

Па-другое, Беларусь звычайна ўпісваецца ў здзелкі з краінамі-ізгоямі, якія супрацьстаяць ЗША. Тут жа Беларусь выступіла партнёрам Злучаных Штатаў, з якімі мы знаходзімся ў настолькі халодных дачыненнях, што нашыя дыпламатычныя кантакты абыходзяцца без амбасадараў.

Як мага больш кантрактаў і каб без праблемаў

Гісторыя, апублікаваная BuzzFeed, яскрава адлюстроўвае два прынцыпы беларускага гандлю зброяй, хоць імі кіруюцца многія дзяржавы.

Па-першае, прадаваць столькі, колькі гэта магчыма. Таму Беларусь актыўна гандлюе з краінамі, якія парушаюць правы чалавека больш за Беларусь: з Азербайджанам, Суданам, Анголай ды Іранам. Раней Беларусь экспартавала зброю сірыйскім уладам, а цяпер прадае ракеты сірыйскай апазіцыі. Гэта адбываецца пры тым, што такія кантракты, як і пастаўкі беларускага вайсковага абсталявання ва Украіну, могуць злаваць Крэмль, які мае супрацьлеглыя інтарэсы ў абедзвюх краінах.

Але гандаль з многімі, часам не самымі дэмакратычнымі рэжымамі, не вылучае Беларусь ад іншых дзяржаваў. Напрыклад, немцы крытыкуюць свой урад, які экспартуе зброю ў Саудаўскую Аравію, аднаго з сусветных лідараў у парушэнні правоў чалавека.

Другі прынцып беларускага гандлю зброяй – гэта мінімалізацыя праблемаў. Таму Беларусь пазбягае экспарту зброі тым дзяржавам ці групам, супраца з якімі выходзіць па-за межы міжнароднага права. Напрыклад, сістэмы “Восток-Е”, якія Беларусь прадавала ў Іран, выклікаўшы вялікую крытыку, насамрэч не знаходзіліся ў Спісе зброі ААН, забароненай для экспарту ў Іран.

Абвінавачванні ж у продажы ракетных сістэмаў S-300 Ірану ці зброі тэрарыстам, якія базуюцца ў Пакістане, ніколі не былі даказаныя.

Наагул, ніводнае абвінавачанне Беларусі ў нелегальным экспарту зброяй не атрымала адпаведных доказаў.

Гэта значыць, Беларусь імкнецца не парушаць міжнароднага права, што дазваляе, напрыклад, у тых жа Злучаных Штатах, успрымаць сённяшнія ўлады Беларусі як рэгіянальную недарэчнасць на ўсходзе Еўропы, а не глабальную праблему.

Шкурны інтарэс

Гісторыя з продажам беларускай зброі сірыйскім паўстанцам паказвае, наколькі мала ідэалогіі, а наколькі шмат эканамічнага прагматызму ў дзеяннях беларускіх уладаў. Кіраўнік дзяржавы можа крытыкаваць ЗША за падтрымку сірыйскіх паўстанцаў, але адначасова прадаваць зброю ЗША для тых жа сірыйскіх паўстанцаў.

Звонку магло б падацца, што паміж словамі і дзеяннямі ёсць нейкі кантраст.

Але насамрэч і першае, і другое падпарадкаванае звычайнаму шкурнаму інтарэсу, які наказвае гандляваць і з краінамі-ізгоямі, і са Злучанымі Штатамі. Зброя ўсім – гэта проста бізнес.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Вадзім Мажэйка· 22 Красавіка
Шесть компонентов развития культурного туризма в Беларуси
Шесть компонентов развития культурного туризма в Беларуси
Заботиться об истории больше, чем о навозе, не бросать туристов за решетку без большого повода и другие неожиданные советы по укреплению мягкой силы Беларуси.
Вадзім Мажэйка· 18 Красавіка
Шэсць складнікаў развіцця культурнага турызму ў Беларусі
Шэсць складнікаў развіцця культурнага турызму ў Беларусі
Дбаць пра гісторыю болей, чым пра гной, не кідаць турыстаў за краты без вялікай нагоды ды іншыя нечаканыя парады па ўмацаванні мяккай сілы Беларусі.
Рыгор Астапеня· 10 Красавіка
Чаму завод Geely, БелАЭС і хакейныя палацы — гэта белыя сланы Беларусі
Чаму завод Geely, БелАЭС і хакейныя палацы — гэта белыя сланы Беларусі
Відэа, якое тлумачыць, чаму завод Geely і атамная электрастанцыя – гэта дрэнна для Беларусі.