Беларуская кіраўнічая культура як пракляцце для рэформ

Вызначаем неабходныя культурныя складнікі неабходныя для нашай рэфарматарскай success story.
Зміцер Лысюк· 11 Верасня
Беларуская кіраўнічая культура як пракляцце для рэформ

Беларусь – краіна міні-лукашэнак, шматлікіх кіраўнікоў, якія ў паводзінах са сваймі падначаленымі капіруюць стыль кіравання Лукашэнкі. Напрыклад, кіраўнік Брэсцкай вобласці, які раскрытыкаваў дырэктара дома-музея Міцкевіча за тое, што ў яго згарэў будынак і ўсё травой зарасло. Іронія ў тым, што ніякі будынак не згарэў і травой нічога не зарасло.

За падобным стылем кіравання хаваюцца непрыкметныя для вока наступствы, якія непасрэдна ўплываюць на развіццё краіны. Савецкі, аўтарытарны і проста бескультурны стыль кіравання вядзе да непазбежных крыўдаў, непаразуменняў, адсутнасці дыялогу, страху. Болей за тое, ён аддаляе краіну ад поспеху.

Каб лягчэй зразумець праблему, можна параўнаць Беларусь з вялікім прадпрыемствам, на якім Лукашэнка з’яўляецца дырэктарам, а міністры – начальнікамі цэхаў (аддзелаў).

Уявім, што дырэктар трымае ўсіх у страху, што абмяжоўвае ініцыятыву персаналу. А іншыя начальнікі паўтараюць гэтую мадэль са сваімі падначаленымі. Дыялог на прадпрыемстве паміж рознымі звёнамі практычна адсутнічае.

І самае галоўнае, дырэктар усімі сіламі трымаецца за сваё крэсла, не грэбуючы ніякімі сродкамі. Зразумела, гэта не толькі згубна ўплывае на маральную атмасферу на прадпрыемстве, але і разбурае матывацыю працаўнікоў. Зусім ужо сумная карціна паўстае ў сітуацыі, калі дырэктар прытрымліваецца састарэлых прынцыпаў кіравання і не разумее правілаў функцыянавання сучаснага рынку для рэалізацыі часта ўжо састарэлай прадукцыі.

Наўрад ці такое прадпрыемства будзе паспяховым і канкурэнтаздольным.

Нават калі б усе яго работнікі валодалі прафесійнымі навыкамі і ведамі.

У сферы палітыкі Беларусь з’яўляецца як раз такім прадпрыемствам. Культура кіраўніцтва акурат з’яўляецца ключавым тормазам развіцця краіны.

Пяць складнікаў палітычнай культуры

  • Давер.

Амерыканскі палітолаг і філосаф Фрэнсіс Фукуяма ў сваёй кнізе «Давер: сацыяльныя цноты і шлях да росквіту» звязвае культурныя фактары з фінансавым дабрабытам грамадства і росквітам краіны. Давер і маральнасць з’яўляюцца найбольш важнымі фактарамі паспяховасці дзяржаў. Адсутнасць даверу негатыўна адбіваецца на функцыянаванні дзяржавы, а таксама можа прывесці да больш радыкальных наступстваў, як рэвалюцыі ці войны.

Згодна з Фукуямам узаемны давер і ўспрыманне апанента як партнёра, а не як ворага, вядзе да спрыяльнай атмасферы як унутры краіны, так і ў любой арганізацыі. Яскравым прыкладам для яго з’яўляюцца нямецкія і японскія прадпрыемствы, якія падчас крызісаў выжывалі толькі дзякуючы ўзаемнаму даверу паміж працаўнікамі, менеджментам, а таксама банкамі.

  • Маральнасць.

Фукуяма сцвярджае, што ўзровень карупцыі з’яўляецца адным з паказнікаў маральнасці палітычнай сістэмы і грамадства. Маральнасць жа, у прыватнасці, азначае сумленнае і кампетэнтнае чынавенства.

Тая ж Японія, паводле палітолага, з’яўляецца добрым прыкладам. І сапраўды, у рэйтынгу Transparency International гэтая краіна знаходзіцца на досыць высокім 20-ым месцы. Беларусі жа займае 79-ае месца з 176.

  • Права на памылку.

Адказнасць за здзяйсненне сур’ёзных парушэнняў, безумоўна, мусіць быць. Аднак людзі (не толькі чыноўнікі), якія шчыра робяць сваю справу і трымаюцца правілаў і законаў павінны быць упэўненыя, што ў іх ёсць права на памылку. Урэшце сістэму вызначае не памылка, а рэакцыя на яе.

  • Дыялог.

Як унутры самой улады, так і з грамадзянамі краіны павінен быць наладжаны дыялог. Натуральна, не паказушны, як гэта рэгулярна бывае (успомнім нядаўні педсавет), а рэальны, дзе бакі будуць слухаць і чуць адно аднаго.

А для гэтага неабходна перастаць успрымаць адно аднаго ў чорна-белым вымярэнні.

Добрымі прыкладамі тут могуць быць краіны Заходняй Еўропы, у якіх працуе не толькі прынцып раўнавагі ўлады, але і добра наладжаныя каналы камунікацыі паміж дзяржаўнымі ўстановамі і грамадскасцю.

  • Проста больш свабоды.

Экс-дырэктарка Нацыянальнага агенцтва інвестыцыяў  і прыватызацыі (НАІП) Наталля Нікандрава адзначае, што людзям у дзяржструктурах неабходна даваць больш свабоды дзеянняў і ствараць магчымасці для асабістай і прафесійнай самарэалізацыі.

Тады чалавек будзе імкнуцца максімальна выкладвацца на працы, якая будзе выконвацца на найвышэйшым узроўні. І гэта сапраўды так. Бо калі змясціць чалавека ў пэўныя жорсткія рамкі, па яго крэатыўнасці і творчым патэнцыяле наносіцца знішчальны ўдар.

Таму міні-лукашэнкам у Беларусі трэба мяняцца. Альбо іх трэба мяняць.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Стас Гарэлік· 17 Жніўня
Правілы парламенцкіх выбараў: што прымусіць дэпутатаў працаваць лепей?
Правілы парламенцкіх выбараў: што прымусіць дэпутатаў працаваць лепей?
Перл Лукашэнкі пра «ператрахіванне» парламента стане нечакана актуальным падчас дэмакратычных рэформаў. Пачаць будзе варта са зменаў таго, як абіраюцца дэпутаты, каб пазбегнуць потым эканамічнага і палітычнага феадалізму.
Зміцер Лысюк· 8 Жніўня
Беларускім цэрквам патрэбныя новыя правілы гульні
Беларускім цэрквам патрэбныя новыя правілы гульні
Як рэлігія можа дапамагчы грамадству, калі дзяржава перастане замінаць.
Стас Гарэлік· 26 Ліпеня
Чаму Беларусі не патрэбны прэзідэнт
Чаму Беларусі не патрэбны прэзідэнт
У Беларусі прэзідэнцкая ўлада ўмацоўваецца больш за 20 гадоў. Каб зрабіць эканоміку такой жа моцнай, свабодна абраць новага лідара будзе недастаткова, – трэба ў цэлым пазбавіцца ад сённяшняй формы кіравання.