Беларускім цэрквам патрэбныя новыя правілы гульні

Як рэлігія можа дапамагчы грамадству, калі дзяржава перастане замінаць.
Зміцер Лысюк· 8 Жніўня
Беларускім цэрквам патрэбныя новыя правілы гульні

У гэта цяжка паверыць, але прынамсі на паперы Беларусь з’яўляецца краінай вернікаў. Паводле свежага даследавання Pew Research Center, 84% беларусаў вераць у Бога. Большая частка беларускіх вернікаў адносіць сябе да праваслаўных хрысціянаў, у меншай ступені да каталікоў і іншых.

Вядома, што найлепш, каб цэрквы і дзяржава трымалі адно ад аднаго дыстанцыю. Але ў нас з аднаго боку ёсць Праваслаўная царква, якая актыўна ўдзельнічае ў палітыцы і з’яўляецца адвакатам цяперашняй улады. А з другога боку знаходзяцца іншыя канфесіі, абмежаваныя ў сваёй дзейнасці шматлікімі правіламі. Таму даўно наспела пытанне рэлігійнай балансу і стварэння роўных правілаў гульні.

Гэта ў інтарэсе не толькі цэркваў, але і дзяржавы з грамадствам.

Праваслаўная царква ў Беларусі: першая сярод роўных

Тое, што ў Праваслаўнай царквы існуюць з дзяржавай асаблівыя адносіны, не з’яўляецца сакрэтам. Як казаў Аляксандр Лукашэнка, “мы ніколі не аддзялялі сябе ад царквы, бо дзяржава і царква вырашаюць адну і тую ж задачу”. Улада падтрымліваецца царквой, якая ўзамен атрымлівае прывілеі. Адным з прыкладаў гэтага з’яўляецца вылучэнне ўчастка ў Драздах для асабістага духоўніка Лукашэнкі – Фёдара Поўнага, адзінага рэлігійнага дзеяча, які атрымаў права будавацца ў гэтым элітным месцы.

Пры ўсіх існых бонусах і спакусах Праваслаўная царква, аднак, мусіць перастаць абслугоўваць уладу. Праблема не толькі ў тым, што гэткі альянс шкодзіць іміджу царквы.

Болей за тое, ён стварае ў БПЦ фальшывае ўражанне, што яна будзе дамінаваць у Беларусі вечна.

Хоць на практыцы пратэстанты шматкроць больш рэлігійныя ды імкліва пашыраюць свае шэрагі, то ўсё ж, бадай, самай галоўнай рэлігійнай падзеяй Беларусі (апроч святаў, натуральна) з’яўляецца каталіцкая пілігрымка ў Будслаў.

Хоць на патрэбы Праваслаўнай царквы з дзяржаўнага бюджэту выдзяляецца няшмат грошаў, яна ўскосна фінансуецца дзяржавай праз дармавое выдзяленне зямельных участкаў і аб’ектаў нерухомасці ці падатковыя ільготы.   

Мяркуючы па ўсім, з грашыма ў БПЦ праблем няма і святары відавочна не сілкуюцца толькі Святым Духам. Пра гэта, ды прыкладу, сведчыць адкрытая інфармацыя пра “сціплую” замову аднаго з прыходаў, якому некалькі гадоў таму спатрэбіліся дзясяткі кілаграмаў свежых амараў, вустрыц, грабеньчыкаў і іншых марскіх далікатэсаў з ЗША.

Менш любімыя канфесіі

Прадстаўнікі іншых веравызнанняў бачаць свет крыху інакш, з куды большай колькасцю праблемаў. Па-першае, гэта адсутнасць дзяржаўна-канфесійных пагадненняў, якія ўлічвалі б асаблівасці розных канфесіяў. Размовы аб падпісанні канкардату паміж Каталіцкай царквой і дзяржавай ідуць шмат гадоў, але прагрэс нязначны. Пры гэтым Праваслаўная царква падпісала аналагічнае пагадненне ў 2003-ым.

Ды і наагул прававую базу дачыненняў паміж цэрквамі і дзяржавай трэба змяняць. Многія палажэнні закона «Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях», паводле лідара Каталіцкай царквы ў Беларусі Тадэвуша Кандрусевіча, ужо састарэлі.

Напрыклад, Кандрусевіч слушна кажа аб неабходнасці прыняцця ў Беларусі закона аб рэстытуцыі, які б урэгуляваў праблему з перадачай прыходам царкоўных будынкаў, якія раней канфіскавала савецкая дзяржава.

Такія законы былі прынятыя ў Літве, Латвіі і Расіі.

Прыкладам з’яўляецца магілёўскі храм, збудаваны ў XVIII-ым стагоддзі. Савецкія ўлады канфіскавалі яго ў 1956-ым годзе і размясцілі ў ім архіў. У 1990-ых каталікі яго адрэстаўравалі за свой кошт, але да сёння святыня не перададзеная парафіі, а магілёўскія ўлады яшчэ і патрабуюць плаціць арэнду за яе выкарыстанне.

Пры гэтым, канешне, улады павінны перастаць ствараць праблемы з дазволамі на служэнні замежным святарам ці будаўніцтва культавых будынкаў і атрыманнем замежнай дапамогі. Замест перашкодаў патрэбная лібералізацыя.

Бо цэрквы могуць стаць надзейным партнёрам дзяржавы ў вырашэнні сацыяльных праблемаў, такіх як наркаманія ці алкагалізм. Многія даследаванні сведчаць, што рэлігія робіць сем’і мацнейшымі і дапамагае людзям выйсці з беднасці.

Калі цэрквы атрымаюць новыя правілы гульні, то яны змогуць дапамагчы грамадству куды больш, чым робяць гэта сёння.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Зміцер Лысюк· 17 Ліпеня
Ніколі не позна перастаць быць неталерантнай нацыяй
Ніколі не позна перастаць быць неталерантнай нацыяй
Чатыры шляхі, як беларусам перамагчы расізм і неталерантнасць.
Зміцер Лысюк· 9 Чэрвеня
Беларуская сістэма падтрымкі спорту зламаная: вось як яе направіць
Беларуская сістэма падтрымкі спорту зламаная: вось як яе направіць
Неэфектыўныя дзяржаўныя выдаткі, слабыя спартыўныя вынікі і што з гэтым трэба рабіць.
Зміцер Лысюк· 16 Траўня
Як Брэсцкая вобласць становіцца самым паспяховым рэгіёнам
Як Брэсцкая вобласць становіцца самым паспяховым рэгіёнам
Графікі, якія паказваюць, як Брэстчына ідзе да поспеху (па беларускіх мерках).