“Відавочная ізаляцыя нашай індустрыі”. Што не падабаецца рэжысёрам у айчынным кіно

Мы апыталі найлепшых беларускіх адмыслоўцаў, што яны хацелі б змяніць у кіно  – ніжэй усё, што яны адказалі.
Тарас Тарналіцкі · 5 Лістапада
“Відавочная ізаляцыя нашай індустрыі”. Што не падабаецца рэжысёрам у айчынным кіно

Напярэдадні адкрыцця міжнароднага фестывалю “Лістапад” разгарэўся буйны скандал. Адныя беларускія рэжысёры пачалі ў сацсетках і медыях крытыкаваць Міністэрства культуры за ўвядзенне цэнзуры ў Нацыянальным конкурсе, другія – здымаць стужкі з паказаў. На гэтай хвалі народнага гневу мы вырашылі зрабіць невялікую апытанку сярод кінавытворцаў пра тое, што іх раздражняе ў беларускім кіно і што яны хацелі б у ім змяніць.

Дар’я Жук, рэжысёрка фільма “Крышталь”


Хочацца, каб зʼявіўся прыватны кінафонд, які выдаваў бы грошы на малабюджэтнае кіно: фестывальныя рэлізы, аўтарскія праекты і дэбюты. Мне здаецца, што велізарная сістэма Міністэрства культуры будзе яшчэ доўга разгойдвацца, перш чым нешта падобнае зʼявіцца ў краіне. Я ведаю, што ў нас ёсць прадзюсары Віктар Лабковіч і Сяргей Якубоўскі, якія падтрымліваюць беларускія праекты як могуць. Але ў іх таксама ёсць свае пэўныя арыенціры – гэта камерцыйнае кіно.

Фонд маглі б фінансаваць нашыя бізнесмены, банкі ды IT-кампаніі.

А кінематаграфісты з вопытам працы раз у год выдавалі б “прыз” некалькім праектам дзеля іх вытворчасці. Гэта магло б неяк запусціць сітуацыю з кінавытворчасцю ў краіне, разварушыць яе. Пры гэтым дзейнасць фонду павінна быць дастаткова празрыстай, працэдура прыняцця рашэнняў узважанай. Каб гэта было для нас, аўтараў, вялікай падзей. І каб магчыма было зразумець, якія праекты заяўленыя і чаму менавіта яны атрымалі грошы. Каб на вялікую суму прэтэндаваў не вялікі фільм, а некалькі маленькіх адначасова.

Напрыклад, за $ 200 тыс. можна было б зняць малабюджэтны фільм, які не сорамна паказаць на фестывалях. Вядома, можна здымаць і за значна меншыя сродкі, тым больш рэжысёры-дэбютанты могуць адмовіцца ад сваіх заробкаў, але тэхнічная каманда зусім ужо галадаць не можа.

Мяне хвалюе, што той Рэспубліканскі конкурс кінапраектаў, які існуе, праходзіць нерэгулярна, у розны час.

Калі мы стабільная краіна, то чаму конкурс не можа быць таксама стабільны?

Калі б ён дакладна праводзіўся ў пэўны час і было б зразумела, на якія катэгорыі можна заяўляць праекты, – гэта было б выдатна. А не так, як цяпер.

Дар’я Амяльковіч, аглядальніца газеты “Культура”

У нашай сферы кіно мне не хапае празрыстасці. Напрыклад, якім чынам адбіраюцца праекты, што атрымоўваюць фінансаванне дзяржавы на рэспубліканскім конкурсе? Хто ўваходзіць у камісію, што адбірае канкурсантаў? Ці змяняецца яна? Якім чынам? Непразрыстасць спараджае недавер, а недавер вядзе да адсутнасці моцнага конкурсу, а значыць якасці праектаў, якія ідуць у запуск. У выніку – маем тое, што маем.

Відавочная ізаляцыя нашага кіно.

Прысутнасць беларускіх фільмаў на прэстыжных і па-сапраўднаму крутых кінафестывалях – гэта пераважна дасягненне саміх аўтараў.

Апошнім часам кінастудыя “Беларусьфільм” распачала працу ў гэтым кірунку, значны крок па дыстрыбуцыі стужак айчынных аўтараў робіць цэнтр “Арт-карпарэйшн”, але гаворыць пра планамерную стратэгію для ўсёй сферы пакуль не даводзіцца. Кааперацыя, якая з‘яўляецца для мноства кінематаграфій звычайнай практыкай, у нас выдаецца за дасягненне. Закрытасці сферы садзейнічае адсутнасць неабходных нарматыўных актаў у заканадаўстве (не толькі ў культурнай сферы), пэўных прэферэнцый для інвестараў, што рабілі б пляцоўку нашай краіны прыцягальнай для здымак.

Нам неабходна свежае паветра, асяродак для самавыяўлення. Выношу яго асобным пунктам. Не будзе радасці творчасці – застанецца толькі пустэча.

Канстанцін Варабей, намеснік дырэктара “Майстэрні сацыяльнага кіно”

Існая тэндэнцыя выдзялення дзяржаўнага фінансавання на кіно –  зусім несправядлівая. Яна не накіраваная на пошук і вызначэнне лепшых кінематаграфістаў.

На сённяшні дзень выконваецца толькі адна галоўная задача – забеспячэнне нацыянальнай студыі фінансаваннем.

Маладыя рэжысёры і далей будуць вымушаныя зʼязджаць у пошуках фінансавання для сваіх праектаў за мяжу. Будзем абʼектыўныя: пакуль у Беларусі не зʼявіцца эфектыўная сістэма падтрымкі кінематаграфістаў, то прыцягваць замежных партнёраў для праектаў, знаходзячыся ў Беларусі, будзе вельмі складана.

Калі звярнуцца да досведу замежных фондаў кіно, то ў першую чаргу там ацэньваецца сцэнар, рэжысёр і яго вопыт, партфоліа, рэжысёрская канцэпцыя, вопыт і папярэднія працы сцэнарыста, аператара, наяўнасць капрадукцыйных партнёраў. Усяго гэтага ў конкурсе Міністэрства культуры няма.

Пакуль гэтыя крытэрыі не будуць перагледжаны, а працэдура не стане празрыстай (пітчынг, незалежнае журы і інш.), то прыватныя кампаніі і далей будуць выказваць скептыцызм да дадзенай працэдуры.

Кірыл Галіцкі, рэжысёр стужак “Пляж\Лес\Тамбур” і “Называйце гэта як хочаце”

Я лічу, што самая вялікая праблема беларускай індустрыі ў тым, што ўсе кажуць: “Вы ж самі ўсё добра разумееце”. А мне, як аўтару, здаецца, што не зразумела абсалютна нічога. Праблемы не прагаворваюцца, іх рашэнні не шукаюцца. Чорнае называецца белым, а белае чорным, і ў такой парадыгме прапануецца існаваць, працягваць працаваць.

Гэтую калізію можна вырашыць, прагаварыўшы яе ад пачатку да канца простымі словамі.

Вось як у тым старым анекдоце пра зносіны дарослага бацькі і яго непаўналетняга сына, калі апошні пытаў: “Тата, ты зараз са мной размаўляў?” Мне б хацелася ператварыцца ў такога хлопчыка чатырохгадовага, каб мне патлумачылі, па якіх прынцыпах у Беларусі варта працаваць, каб без праблем здымаць кіно.

Каб усе тыя людзі, якія датычныя да фармавання клімату ў айчыннай кінаіндустрыі, патлумачылі сваё бачанне, пазіцыю, супаставіўшы нашу сітуацыю з кінематографам, з яго становішчам у нашых суседзяў: ва Украіне, Расіі, Польшчы, Літве.

Цалкам відавочна, што нам неабходная інфраструктура, якая б займалася падтрымкай кінематаграфістаў, іх адукацыяй, давала б ім новыя веды, практычныя навыкі і магчымасці, не абавязкова фінансавыя, але хаця б тэарэтычныя. Мы на агульнанацыянальным узроўні не вельмі разумеем, якое кіно мы хочам рабіць, чаго ад яго чакаем: заробкаў або прызнання на міжнародным узроўні. Гэта найчасцей ніяк не звязаныя паміж сабой памкненні.

Леанід Каліценя, прадзюсар і арганізатар праекта “Сваё кіно”

Калі казаць аб індустрыі, мяне раздражняе, што тое, чаго я хачу, робіцца больш павольна, чым неабходна. У мяне ўся энергія накіраваная на ўласную дзейнасць. Тое, што інфраструктура ў нас не гатовая, – так, гэта факт. Мяне гэты факт не засмучае. Я не паспяваю рэалізоўваць уласныя ідэі, так многа ў мяне амбіцый.

Мне вельмі б хацелася, каб беларускае кіно хутчэй пазбаўлялася “дзіцячых хвароб”, звязаных з ростам. Калі птушаня вылупліваецца, яно нішчыць  адразу шкарлупіну, потым пакрываецца перʼем, нешта вывучае і пачынае лётаць. Яно ўсё яшчэ страшненькае, але ўжо не так, як учора.

А нашая публіка і рэжысёры часта транслююць старыя думкі, жаданні, якія засталіся ва ўчорашнім дні.

Але трэба рухацца наперад, а ў нас суцэльная інерцыя на ўсіх узроўнях. І вось драйву мне не хапае. Мне здаецца, што закасцянеласць нашай кінасупольнасці відавочная. Калі б яе стала менш, аўтары больш бы эксперыментавалі, публіка разумна б успрымала іх працы – гэта было б выдатна.

Калі б была магчымасць, то я стварыў бы сапраўдную Гільдыю кінавытворцаў, каб мы апроч уласных вузкакарпаратыўных інтарэсаў маглі б прасоўваць агульныя мэты. Таму што незалежна ад таго, добрыя ў нас законы ці дрэнныя, зацікаўлены глядач ці не, – заўсёды будуць праблемы. І адсутнасць кансалідацыі, гатоўнасці адстойваць свае карпаратыўныя інтарэсы – вось гэта для мяне цяпер вялікая праблема. А калі мы гэтае пытанне вырашым, тады і кінафонды створым, з размеркаваннем фінансаў разбярэмся і г.д.

Падобныя тэмы
кінокультураЛістапад
ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Тарас Тарналіцкі · 1 Кастрычніка
Як прадаць непатрэбнае, або што замінае беларускаму кінабізнесу працаваць
Як прадаць непатрэбнае, або што замінае беларускаму кінабізнесу працаваць
Чаму ў Беларусі дагэтуль не існуе сапраўднага кінабізнесу і як прадаць нікому непатрэбнае кіно.
пераклад Еўрапейскай рады па міжнародных дачыненнях · 29 Жніўня
Лета яшчэ не скончылася: спіс літаратуры для чытання
Лета яшчэ не скончылася: спіс літаратуры для чытання
Прыемнага чытання!
Рыгор Астапеня· 16 Жніўня
Прыгожы ролік пра страшнае беларускае кіно
Прыгожы ролік пра страшнае беларускае кіно
Усё што вы хацелі даведацца пра дзяржаўнае кіно, але пра яго наагул сорамна размаўляць.