Кубак свету ў Бразіліі: прыгожая гульня і брудная палітыка

Прэзідэнтка Бразіліі Дылма Русеф спадзявалася, што Мундыяль прынясе ёй рост папулярнасці, але чэмпіянат свету хутчэй скончыць яе кар’еру.
Марыя Русак· 4 Ліпеня 2014
Кубак свету ў Бразіліі: прыгожая гульня і брудная палітыка

Бразілія ‑ адзіная краіна, якая ніколі не прапускала чэмпіянату свету, у яе пяць тытулаў чэмпіёнаў свету і за тры апошнія дзесяцігоддзі яны выйгравалі больш разоў, чым любая іншая краіна. Для ўладаў, чыё кіраванне цяжка назваць паспяховым, чэмпіянат свету стаўся своеасаблівым анальгетыкам, які можа і не вылекуе, але абязболіць эканамічныя і палітычныя праблемы краіны.

Болей за тое, прэзідэнтка Дылма Русеф спадзяецца, што на хвалі ўдалага правядзення чэмпіянату яна здолее захаваць свае пазіцыі падчас прэзідэнцкіх і парламенцкіх выбараў у кастрычніку 2014. Аднак, у краіне, якая лічыць футбол першай і адзінай нацыянальнай рэлігіяй, Кубак свету прынёс пакуль больш незадаволенасці, чым радасці.

Мундыяль стаў пацверджаннем парушанай грамадскай дамовы паміж жыхарамі ды ўладаю. Бразілія ‑ адна з самых няроўных краінаў свету, яе найбяднейшыя грамадзяне плацяць найбольш падаткаў, але атрымліваюць найменш ад дзяржавы. Незалежна ад сацыяльна-эканамічнага класу, карупцыя і дробная злачыннасць застаецца нормай для абсалютнай большасці бразільцаў. Аўтарка гэтага тэксту была асабіста абрабаваная ў Рыа.

Як не спраўдзілася бразільская мара

У 2007 годзе, калі Бразілія выйграла права на правядзенне Чэмпіянату-2014, краіна перажывала свой лепшы эканамічны перыяд за апошнія дзесяцігоддзі. У 2007 годзе эканоміка Бразіліі павялічылася на 4,5% дзякуючы капіталу, які паступаў у краіну ад замежных інвестараў, інфляцыя знаходзілася пад кантролем. Розніца паміж багатымі і беднымі, здавалася, нарэшце скарачалася. Краіна пачала рэалізоўваць свой магутны патэнцыял.

Нягледзячы на поспех, замацаваць яго не атрымалася ‑ прагнозы не спраўдзіліся, а эканоміка пачала змяншацца. Бразілія сёння мала нагадвае вобраз краіны, які быў прададзены свету яе лідарамі сем гадоў таму.

Эканамісты Сайман Купер і Стэфан Шыманскі ў сваёй кнізе “Soccernomics” пішуць, што Кубак свету трэба разумець як шэраг фінансавых трансфераў: “Ад жанчынаў да мужчынаў (якія будуць атрымліваць больш задавальнення); ад бразільскіх падаткаплацельшчыкаў да ФІФА і футбольных заўзятараў; ад падаткаплацельшчыкаў да бразільскіх футбольных клубаў і будаўнічых кампаніяў. Бразілія ахвяруе сваёю будучыняю для правядзення чэмпіянату свету”, — пішуць яны.

Гэта ўжо адбываецца. У нядаўнім дакладзе Bloomberg адзначае рэзкі рост прыбыткаў манапалістаў на рынку Бразіліі. У прыватнасці, вартасць акцыяў адной з манапалістычных будаўнічых кампаніяў, якая пастаўляе бетон і будаўнічы лес, патроіліся з 2010 году. Але шараговыя жыхары Бразіліі не адчулі росту дабрабыту.

Безадказная палітыка

У часе адкрыцця чэмпіянату увесь свет заўважыў незадаволенасць бразільцаў сваёю палітычнаю элітаю. Шмат хто з 60 тысячаў фанатаў на арэне Карынфіас скандаваў лаянкі супраць існай прэзідэнткі краіны Дылмы Русеф і кіраўніка ФІФА Ёзэфа Блатэра, якія сядзелі ў скайбоксе на стадыёне. Масіўныя вулічныя дэманстрацыі ахапілі ўсю Бразілію.

2

Нягледзячы на неверагодна моцную падтрымку нацыянальнай дружыны, шмат бразільцаў абураныя выдаткамі свайго ўраду ‑ больш за $ 11 млрд на Кубак свету ў той час, калі эканоміка краіны не функцыянуе належным чынам, а камунальная інфраструктура вымагае інвестыцый.

Русеф, якая прытрымліваецца левых палітычных поглядаў, чакае пераабрання ў кастрычніку, але яе папулярнасць адметна паменшылася за мінулы год. 55% бразільцаў кажуць, што правядзенне Мундыялю прынясе больш шкоды, чым карысці для шараговых жыхароў.

Мінулы прэзідэнт Лула пры лабіяванні правядзення чэмпіянату абяцаў не выдаткоўваць дзяржаўныя сродкі на правядзенне спаборніцтваў, а інвеставаць у інфраструктуру і іншыя сацыяльныя праекты. Усё гэта адбіваецца на іміджы сённяшняй прэзідэнткі, а выбыццё Бразіліі з чэмпіянату толькі дадасць алею ў агонь. Але, нягледзячы на мільярды, якія ўжо пайшлі на новыя стадыёны і транспарт, трэба адзначыць, што Бразіліі ўсё ж удалося павялічыць свой бюджэт на ахову здароўя і адукацыю. Гэта знак таго, што Дылма слухае пратэстоўцаў. Высокі ўзровень незадаволенасці спарадзіў новы “мем” сярод бразільцаў: “Imagina na Copa”, што літаральна азначае “уявіце сабе гэта падчас чэмпіянату”.

Прэзідэнт ФІФА Ёзэф Блатэр сказаў, што пратэстоўцы “не павінны выкарыстоўваць футбол, каб прымусіць улады пачуць свае патрабаванні”, і што дзяржаўныя выдаткі на будаўніцтва спартовых аб’ектаў накіраваныя на “будучыню, а не толькі на чэмпіянат свету”. Але, як і будаўніцтва гатэляў да чэмпіянату ў Менску, такія праекты мусяць адпавядаць доўгатэрміновым патрэбам краіны, а не хвіліннай неабходнасці.

Як прыклад, стадыён Амазоніі ў горадзе Мінаўс быў пабудаваны па вызначаных ФІФА стандартах. Стадыён разлічаны на амаль 45 тысячаў гледачоў, а яго бюджэт склаў больш за $ 270 млн. Што самае цікавае, пабудаваны ён усяго толькі для чатырох гульняў Мундыялю, а ў самім горадзе нават няма сваёй футбольнай каманды і муніцыпалітэт не ведае, што з рабіць са стадыёнам пасля. Больш за тое, будаўнічыя матэрыялы для стадыёну былі прывезеныя з Францыі ўглыб Амазонскіх лясоў на лодках, бо ніякага іншага транспартнага злучэння з горадам у сэрцы тропікаў няма.

Былы бразільскі футбаліст, а цяпер палітычны дзеяч, Ромарыё назваў чэмпіянат “самым вялікім крадзяжом у гісторыі”, спасылаючыся на ўласныя ацэнкі, што рэальны кошт яго правядзення перавысіць $ 45 млрд. Ромарыё заклікаў да больш глыбокага расследавання шырокага нямэтавага выкарыстання дзяржаўных сродкаў, якое ён лічыць прычынай пратэстаў. Тым не менш, ён таксама быў скрытыкаваны кіруючай партыяй за атрыманне амаль $ 0,5 млн за тэлевізійную рэкламу, прысвечаную чэмпіянату свету.

Такім чынам, шмат хто з палітычных элітаў вядзе несумленную гульню. Ды і бразільцам пратэставаць супраць будаўніцтва стадыёнаў і велізарных выдаткаў ужо позна: варта было б задумацца пра гэта яшчэ ў 2007 годзе. Сёння ж Мундыяль можа быць выкарыстаны ў якасці пачатковага пункту для патрабавання лепшага сацыяльнага забеспячэння з боку дзяржавы ‑ будзь то ў форме аховы здароўя або аўтамабільных дарог.

Але што адбудзецца, калі спаборніцтвы скончыцца і свет пачне менш цікавіцца тым, што адбываецца ў Бразіліі? Безумоўна, чэмпіянат застанецца вялікім святам для жыхароў Бразіліі і ўсяго свету. Але ці здольныя будуць грамадзяне вызначыць прыярытэты сваёй краіны ў пахмеллі, будзе гэта радасным святам перамогі або гараваннем пра выбыццё нацыянальных куміраў, ад чэмпіянату?

Футбол, як і любы іншы спорт, не павінен вызначаць грамадскую думку. Адказная палітыка павінна быць прыярытэтам незалежна ад таго, ці атрымае краіна перамогу і ці будзе свет звяртаць увагу на праблемы Бразіліі.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Дзевяць рэчаў, за якімі варта сачыць падчас парламенцкай кампаніі
Дзевяць рэчаў, за якімі варта сачыць падчас парламенцкай кампаніі
Тлумачым на гіфках, як ацэньваць, што будзе з беларускім парламентам пасля лістападаўскіх выбараў. 
Лукашэнка і амерыканскія выбары, Мінск культавы і бяда рэгіёнаў
Лукашэнка і амерыканскія выбары, Мінск культавы і бяда рэгіёнаў
Хто пераможа на амерыканскіх выбарах і чаму звальненне супрацоўнікаў дзярж.прадпрыемстваў уратуе бізнес? Адказы ў новым выпуску ідэйнага падкасту.
Выбары ў Расеі, чаму абмен палоннымі гэта добра і як там у Эстоніі?
Выбары ў Расеі, чаму абмен палоннымі гэта добра і як там у Эстоніі?
Размаўляем з каардынатарам штаба Навальнага ў Маскве пра выбары і разумнае галасаванне, згадваем Маска і Лукашэнку, а таксама параўноўваем нас і суседзяў.