Тры ідэі для ўзмацнення рэжыму і Беларусі

Як улады могуць дапамагчы і сабе, і беларусам. 
Ліза Заслонава · 5 Студзеня
Тры ідэі для ўзмацнення рэжыму і Беларусі

Рэжыму Лукашэнкі часта прапаноўваюць суіцыд: менш рэпрэсаваць, стаць ліберальнай эканомікай ды наагул дэмакратыяй. Гэтыя ідэі, натуральна, слаба натхняюць улады, паколькі не ўлічваюць іх жадання валадарыць.

Але сістэма не заўсёды робіць тое, што хоча, а тое, што можа і павінна, зважаючы на абставіны. Гэта могуць быць і паслабленні рэпрэсіяў, але, магчыма, найлепшы прыклад – кіраванне Паўла Калаўра ў Нацбанку. І Пётр Пракаповіч, і Надзея Ермакова былі ментальна бліжэй да Аляксандра Лукашэнкі, чым Калаўр. Але ў цяжкую хвіліну сістэма абрала апошняга, бо той быў здольны прафесійна дапамагчы краіне.

Выпадак старшыні Нацбанка дэманструе, як інтарэсы рэжыму і грамадства могуць супадаць. Уладам і жыхарам краіны трэба было ратавацца ад краху эканомікі. І насамрэч такіх сфераў вельмі шмат.  

Вось тры рэчы, якія маглі б зрабіць улады на карысць усім.

Інвеставаць у навуку

За рэдкімі поспехамі ў ІТ-сферы хаваецца сумная праўда: Беларусь – гэта не краіна інавацый. Паводле памераў унутраных інвестыцыяў у навуку мы выглядаем найгорш за ўсіх суседзяў, якія самі далёка не сусветныя наватары.

 

Vydatki
Infogram

Паміж развіццём навукі і эканамічным ростам існуе прамая сувязь, таму Беларусь павінна будзе болей інвеставаць у інавацыйнасць. Пры гэтым не варта сябе падманваць – без дзяржаўных выдаткаў поспеху не будзе. Прыватны сектар дынамічны і смелы, але ён проста не ў стане (беларускі прыватны сектар дык дакладна) укладваць грошы ў доўгатэрміновыя фундаментальныя рэчы.

Урэшце інтэрнэт, GPS ці тачскрын узніклі дзякуючы перадусім дзяржаўным інвестыцыям, а не прыватным.

Тут існуюць прынамсі дзве істотныя засцярогі. Па-першае, сістэма фінансавання навукі мусіць быць змененая, каб максімальна служыць інавацыям і супрацы з прадпрыемствамі, і каб “распілы” сталі немагчымымі. Па-другое, павінна пачаць развівацца ўся адукацыя. Калі настаўнікаў прымушаюць здаваць кал дзяцей, то інавацыйная краіна не атрымаецца.

Перакваліфікоўваць людзей

Ледзь не кожны чалавек, які сутыкаўся з наймам працаўнікоў, скажа, што ў беларускага рынку працы ёсць, мякка кажучы, недахопы. З аднаго боку, у нашай краіне досыць вялікае беспрацоўе сярод людзей з нізкімі кваліфікацыямі. З другога боку, многія кампаніі маюць цяжкасці, каб знайсці адпаведныя кадры нават на высокааплочвальныя пасады.  Абодва бакі вядуць да збяднення людзей і змяншэння колькасці занятых людзей у эканоміцы (хоць у апошнім выпадку значная роля і дэмаграфічных зменаў).

 

Economy
Infogram

Рана ці позна гэта прывядзе да сацыяльнага выбуху (можа, нават тады, калі ўлады гэтага не будуць чакаць; тут дастаткова ўзгадаць пратэсты недармаедаў).

Таму ўлады мусяць нарэшце пачаць перападрыхтоўваць людзей згодна з патрабаваннямі рынку працы.

У амерыканскіх турмах (якія і не беларускія, але і не скандынаўскія) вязні становяцца праграмістамі. Можа, варта паўтарыць гэты досвед у “ІТ-краіне” прынамсі для звольненых працаўнікоў?

Развіваць чыноўнікаў

Гады кіравання Пятра Пракаповіча і Надзеі Ермаковай – гэта не толькі вынік іх ментальнага падабенства да Аляксандра Лукашэнкі. Проста кіраўніцтва краіны лепіць бюракратыю з таго, што ёсць.  

Калі вы пабачыце калісьці групу дыпламатаў з усіх краінаў Сярэдняй Азіі, то вельмі праўдападобна, што лёгка распазнаеце, хто з іх паходзяць з Казахстана. Прадстаўнікі менавіта гэтай краіны будуць выглядаць больш прафесійна, размаўляць найлепш па-англійску, і наагул можна будзе падумаць, што гэта людзі з Захаду, а не нашыя хаўруснікі па Еўразійскім эканамічным саюзе.

 

Governance
Infogram

Гэтак выяўляюцца вынікі казахскай стыпендыяльнай праграмы “Болашак” Нурсултана Назарбаева, па якой на Захадзе (перадусім у ЗША і Вялікай Брытаніі) адвучыліся больш за 12 тысяч чалавек. Усе яны маюць абавязак пазней адпрацаваць 5 гадоў у казахстанскіх дзяржаўных органах.

Праграма “Болашак” і іншыя падобныя рэчы могуць лёгка дуплікавацца ў Беларусі і гэта не нясе ніякай пагрозы кіраванню Лукашэнкі. (Назарбаеў – гэта азіяцкі дыктатар, што куды страшней за “апошнюю дыктатуру Еўропы”. Разам з тым кіраўнік Казахстана ніякай праблемы ў фінансаванні замежнай адукацыі не бачыць). Да таго ж міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей скончыў адну з найлепшых дыпламатычных вучэльняў свету і беларускі рэжым ад гэтага толькі выйграў.

Здрада ці перамога

Канешне, гэты спіс суб’ектыўны і няпоўны. Але яго роля хутчэй у тым, каб паказаць, што рэжым можа ўмацоўвацца не толькі коштам грамадства, але дзеля грамадства.

Рэжым толькі выйграе, калі эканоміка стане лепшай, рынак працы менш праблемным, а дзяржава лепш кіруемай.

Хоць, безумоўна, для рэжыму будзе пэўны пабочны эфект – краіна стане больш сучаснай, таму яе палітычная сістэма будзе выглядаць усё больш адсталай. Але ўсё ж і яна таксама паволі змяняецца.

ПаказацьСхаваць каментары
Вам спадабаецца
Вадзім Мажэйка· 22 Траўня
Тры прычыны, чаму беларуская навука жудасна старэе
Тры прычыны, чаму беларуская навука жудасна старэе
Асаблівасці айчыннай статыстыкі, жабрацкія заробкі і цяжкая савецкая спадчына.
Зміцер Лысюк· 8 Лютага
Як прывабіць беларусаў вяртацца на радзіму
Як прывабіць беларусаў вяртацца на радзіму
Чатыры крокі, якія павінна зрабіць дзяржава.
Зміцер Лысюк· 8 Студзеня
Бюджэт Беларусі 2018: трэнды і цікавінкі
Бюджэт Беларусі 2018: трэнды і цікавінкі
На што варта звярнуць увагу ў галоўным фінансавым дакуменце краіны.